งาน ASEAN Arbitration Day 2026 ซึ่งจัดขึ้นเมื่อวันที่ 21 กรกฎาคม 2569 โดยความร่วมมือระหว่างสมาคมกฎหมายอาเซียนประจำประเทศไทย (ASEAN Law Association of Thailand) และสำนักอนุญาโตตุลาการ (Thai Arbitration Institute: TAI) ได้เปิดงานด้วยปาฐกถาอันทรงคุณค่าและชวนขบคิดโดยท่าน Sundaresh Menon ประธานศาลฎีกาแห่งสาธารณรัฐสิงคโปร์ ซึ่งได้เรียกร้องให้เกิด "การบรรจบกันของหลักกฎหมาย" (Convergence) ในด้านกฎหมายอนุญาโตตุลาการและแนวปฏิบัติของศาลทั่วทั้งภูมิภาคอาเซียน

ท่านประธานศาลฎีกา Menon ได้เน้นย้ำว่า การบรรจบกันของหลักกฎหมายมิได้หมายถึงการสร้างระบบกฎหมายที่เหมือนกันทุกประการ หากแต่หมายถึงการพัฒนาพันธกิจร่วมกันในการยึดถือหลักการอนุญาโตตุลาการที่ได้รับการยอมรับในระดับสากล โดยการปรับกฎหมายภายในและแนวทางการวินิจฉัยของศาลให้สอดคล้องกับอนุสัญญานิวยอร์ก (New York Convention) และกฎหมายแม่แบบของ UNCITRAL (UNCITRAL Model Law) จะช่วยให้ประเทศสมาชิกอาเซียนสามารถลดปัญหาการเลือกเขตอำนาจศาลเพื่อประโยชน์ทางคดี (forum shopping) ยับยั้งการดำเนินคดีในเชิงกลยุทธ์ อำนวยความสะดวกในการยอมรับและบังคับตามคำชี้ขาดของอนุญาโตตุลาการ ตลอดจนเสริมสร้างความเชื่อมั่นต่อภูมิภาคอาเซียนในฐานะสถานที่ดำเนินกระบวนการอนุญาโตตุลาการ (seat of arbitration) ที่น่าเชื่อถือสำหรับการระงับข้อพิพาทระหว่างประเทศ

ประการสำคัญ ท่านได้ชี้ให้เห็นถึงบทบาทอันสำคัญยิ่งของศาลภายในประเทศในการธำรงไว้ซึ่งความน่าเชื่อถือของกระบวนการอนุญาโตตุลาการ โดยศาลพึงสนับสนุนมิใช่บั่นทอนกระบวนการอนุญาโตตุลาการ ด้วยการเคารพหลักความอิสระในการแสดงเจตนาของคู่พิพาท (party autonomy) และความเป็นที่สุดของคำชี้ขาดของอนุญาโตตุลาการ โดยแทรกแซงเฉพาะในกรณีที่มีเหตุอันจำกัดตามที่มาตรฐานสากลรับรองไว้เท่านั้น ในบริบทนี้ ท่านยังได้กล่าวถึงความสำคัญที่เพิ่มขึ้นของหลักกฎหมาย เช่น หลักการห้ามรื้อฟื้นประเด็นข้อพิพาทข้ามพรมแดน (transnational issue estoppel) ซึ่งช่วยป้องกันมิให้มีการนำประเด็นที่ได้รับการวินิจฉัยชี้ขาดโดยเด็ดขาดแล้วกลับมาพิจารณาใหม่ อันจะส่งเสริมความสอดคล้อง ความมีประสิทธิภาพ และความแน่นอนในการระงับข้อพิพาทข้ามพรมแดน

เพื่อขับเคลื่อนวิสัยทัศน์ร่วมกันนี้ให้ก้าวหน้ายิ่งขึ้น ท่านประธานศาลฎีกา Menon ได้เสนอให้มีการจัดตั้ง ASEAN Arbitration Judges Forum อันเป็นเวทีสำหรับผู้พิพากษาทั่วทั้งภูมิภาคในการแลกเปลี่ยนแนวปฏิบัติที่เป็นเลิศ เสริมสร้างการหารือระหว่างฝ่ายตุลาการ และส่งเสริมความสอดคล้องในการตีความและการปรับใช้กฎหมายอนุญาโตตุลาการให้มากยิ่งขึ้น

ปาฐกถาของท่านได้นำเสนอวิสัยทัศน์อันสร้างแรงบันดาลใจต่อระบบนิเวศอนุญาโตตุลาการของอาเซียน ซึ่งตั้งอยู่บนรากฐานของความร่วมมือระหว่างฝ่ายตุลาการ การบรรจบกันของหลักกฎหมาย และพันธกิจร่วมกันในการ