อนาคตของการอนุญาโตตุลาการในอาเซียนจะเป็นเช่นไร? และภูมิภาคจะธำรงศักยภาพการแข่งขันในระดับโลกไปพร้อมกับการเคารพความหลากหลายทางกฎหมายได้อย่างไร?

การเสวนาช่วงที่ 3 ดำเนินรายการโดยนางพวงทอง ทิพรัตนอุดมสุข ซีท ผู้พิพากษาศาลชั้นต้นประจำสำนักประธานศาลฎีกา โดยได้รับเกียรติจากผู้ทรงคุณวุฒิชั้นนำของภูมิภาคร่วมแลกเปลี่ยนมุมมอง ได้แก่

⚪️ Ms. Athita Komindr หัวหน้าศูนย์ภูมิภาคเอเชียและแปซิฟิกของ UNCITRAL (UNCITRAL Regional Centre for Asia and the Pacific)
⚪️ Dato' Mary Lim Thiam Suan ประธาน AIAC Court of Arbitration ประเทศมาเลเซีย
⚪️ ดร.วัณณินา สุจริตกุล แห่งบริษัท Rajah & Tann Singapore LLP และประธาน Chartered Institute of Arbitrators (สาขาประเทศไทย)
⚪️ Mr. Vivekananda Neelakantan นายทะเบียน (Registrar) แห่งศูนย์อนุญาโตตุลาการระหว่างประเทศสิงคโปร์ (Singapore International Arbitration Centre: SIAC)

ผู้ร่วมเสวนาได้ร่วมกันวิเคราะห์ว่าภูมิทัศน์ของการอนุญาโตตุลาการในอาเซียนจะสามารถพัฒนาไปข้างหน้าได้อย่างไร ผ่านเสาหลักสามประการที่เชื่อมโยงกัน ดังนี้

การบรรจบกันของหลักกฎหมายบนพื้นฐานของหลักการ (Principled Convergence): จุดแข็งของอาเซียนอยู่ที่ความหลากหลาย การบรรจบกันของหลักกฎหมายจึงมิได้หมายถึงการมีกฎหมายที่เหมือนกันทุกประการ หากแต่หมายถึงการยึดถือมาตรฐานร่วมกัน อาทิ การจำกัดการแทรกแซงของศาล การบังคับตามคำชี้ขาดที่คาดหมายได้ และการสนับสนุนอย่างเข้มแข็งจากฝ่ายตุลาการ

นวัตกรรมอย่างมีความรับผิดชอบ (Responsible Innovation): เครื่องมือดิจิทัล ปัญญาประดิษฐ์ (AI) และการพิจารณาผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์ กำลังเปลี่ยนโฉมการอนุญาโตตุลาการอยู่ในขณะนี้ ความท้าทายจึงอยู่ที่การนำเทคโนโลยีมาใช้อย่างมีความรับผิดชอบ โดยต้องประกันว่าหลักกระบวนการอันชอบธรรม (due process) ความมั่นคงปลอดภัยทางไซเบอร์ การรักษาความลับ และความเป็นธรรม ยังคงได้รับการคุ้มครองอย่างครบถ้วน

การพัฒนาสถาบัน (Institutional Development): สถาบันอนุญาโตตุลาการต้องพัฒนานวัตกรรมอย่างต่อเนื่องควบคู่ไปกับการธำรงไว้ซึ่งความน่าเชื่อถือ โดยกระบวนพิจารณาแบบเร่งรัด (expedited procedures) การอนุญาโตตุลาการฉุกเฉิน (emergency arbitration) และการดำเนินงานอย่างโปร่งใส ล้วนเป็นปัจจัยสำคัญในการสร้างความเชื่อมั่นและตอกย้ำชื่อเสียงของอาเซียนในฐานะศูนย์กลางระดับโลกที่ได้รับความไว้วางใจ

ท้ายที่สุด ศักยภาพการแข่งขันของอาเซียนมิได้ขึ้นอยู่กับความเป็นเอกรูปของกฎหมาย หากแต่ขึ้นอยู่กับการสร้างระบบนิเวศที่เข้มแข็ง ยืดหยุ่น และมุ่งตอบสนองความต้องการของผู้ใช้บริการ ซึ่งโอบรับความหลากหลายไปพร้อมกับการยึดมั่นในมาตรฐานสากลแห่งความเป็นธรรมและความเป็นเลิศ

#ASEANArbitrationDay2026 #ASEANArbitration #InternationalArbitration #DisputeResolution #LegalInnovation #LegalTech #ASEAN #UNCITRAL #SIAC #AIAC #CIArb #FutureOfArbitration